Olga Korytarze, wybite okna, odpadający tynk – to pierwsze, co widzisz. Drugie przychodzi chwilę później: świadomość, że Zofiówka w Otwocku to nie tylko urbex. To miejsce leczenia, a potem miejsce tragedii, o której rzadko mówi się wprost.
Stosowane tu metody leczenia psychiatrycznego uznawano za nowoczesne i skuteczne, ale we wrześniu 1939 roku wszystko się zmieniło. Polityka III Rzeszy, oparta na ideologii „oczyszczania” społeczeństwa, doprowadziła do prześladowań i przemocy wobec wielu grup, w tym osób chorych psychicznie, osób z niepełnosprawnościami oraz Żydów. W okupowanej Polsce zaczęły się działania, które szybko przerodziły się w systemową eksterminację.
Jeśli kręcą Cię takie miejsca, zobacz też moją serię o urbexie i opuszczonych miejscach.
Table of Contents
Co stało się z Zofiówką podczas wojny
Getto w Otwocku utworzono 15 stycznia 1941 roku. Od 28 maja – decyzją władz okupacyjnych – żaden pacjent nie mógł opuścić Zofiówki. Jednocześnie sytuacja w placówce coraz bardziej się pogarszała: brakowało personelu (większość uciekła na wschód po wybuchu wojny), a niedobory żywności, węgla i leków narastały z tygodnia na tydzień. Mimo tego nikomu nie wolno było przekroczyć murów szpitala.
W wyniku przepełnienia, chorób i złych warunków sanitarnych między 1 czerwca a 16 listopada 1941 roku zmarło 210 osób – ponad połowa pacjentów przebywających wtedy w ośrodku. Mimo tragedii niemieckie władze nadal kierowały do Zofiówki kolejnych żydowskich pacjentów chorych psychicznie.
19 sierpnia 1942 roku zlikwidowano getto w Otwocku: część osób rozstrzelano na miejscu, a część wywieziono do obozu zagłady w Treblince. Według relacji, w ostatnim dniu przed akcją niektórzy pacjenci Zofiówki oraz część personelu odebrali sobie życie, m.in. przy użyciu cyjanku potasu. Inni próbowali uciekać i szukać schronienia u okolicznych mieszkańców.
Do końca 1942 roku na terenie Zofiówki pozostawali już tylko nieliczni ludzie – w tym funkcjonariusze oraz osoby zmuszane do pracy – odpowiedzialni za porządki i przygotowywanie budynków do kolejnego wykorzystania.
Wątek „Lebensborn Ostland”
W opisach Zofiówki czasem pojawia się wątek planów wykorzystania kompleksu w ramach programu Lebensborn. Program ten był częścią polityki rasowej III Rzeszy. Dotyczył m.in. wspierania narodzin oraz wychowywania dzieci uznanych przez nazistów za „wartościowe rasowo”. Jeśli zostawiasz ten fragment, najlepiej oprzeć go na konkretnych źródłach – w sieci krąży sporo wersji, które mieszają fakty z dopowiedzeniami.
Zofiówka po wojnie
Po zakończeniu wojny przez kolejne kilkadziesiąt lat w Zofiówce zajmowano się leczeniem gruźlicy. W 1985 roku szpital wrócił do pierwotnej specjalizacji – leczenia schorzeń neuropsychiatrycznych. Z czasem poszerzono działalność także o terapię młodzieży uzależnionej od substancji psychoaktywnych.
W drugiej połowie lat 90. szpital zamknięto i od tego czasu kompleks stoi opuszczony.
Po zakończeniu wojny przez kolejne kilkadziesiąt lat w Zofiówce zajmowano się leczeniem gruźlicy. W 1985 roku szpital wrócił do pierwotnej specjalizacji – leczenia schorzeń neuropsychiatrycznych. Z czasem poszerzono działalność także o terapię młodzieży uzależnionej od substancji psychoaktywnych.
W drugiej połowie lat 90. szpital zamknięto i od tego czasu kompleks stoi opuszczony.
Kolejny opuszczony obiekt w Otwocku: Dworek Bojarów (osobny wpis).
Zofiówka dziś
Dziś pojawiają się tu głównie osoby zainteresowane urbexem oraz grupy rozgrywające mecze paintballowe. Miejsce ma mocny klimat. Pamiętaj jednak, że za tymi budynkami stoją konkretne losy pacjentów i ludzi, którzy tu pracowali. W drugiej połowie lat 90 ubiegłego wieku szpital zamknięto i od tego czasu stoi opuszczony.
Odwiedzającymi są fani Urbexu oraz osoby rozgrywające mecze paintballowe.
