Macedonia od kuchni. Między ajvarem a baklawą

Stół zastawiony pieczywem, sałatkami i innymi potrawami podczas pobytu w Macedonii

Na pusty żołądek kiepsko się zwiedza. Człowiek musi mieć siłę, żeby chodzić po mieście i oglądać kolejne miejsca. A skoro i tak trzeba coś zjeść, najlepiej lokalnie. Wtedy zwiedza się podwójnie – miasto i jego kuchnię.

Co zjeść w Macedonii Północnej?

W Macedonii Północnej na stole często pojawiały się pieczona papryka, świeże pieczywo, warzywa, sery i dania z grilla. Do tego mocna kawa i desery, przy których szybko kończyła mi się ochota na słodkie. Poniżej zebrałam 10 potraw, dodatków i napojów, które poznałam podczas podróży. Jestem wegetarianką, więc mięsne dania testował mój ówczesny towarzysz podróży. Ja skupiałam się na tym, co mogłam zjeść sama.

Burek – śniadanie, które popija się jogurtem

Macedoński burek w formie czterech złocistych, podłużnych kawałków.

Dla mnie to absolutny numer jeden wśród macedońskich przysmaków. Burka polecił mi właściciel hostelu, w którym nocowałam, i już po pierwszym kęsie zrozumiałam, dlaczego jest tak popularny. To wypiek przygotowywany z cienkiego ciasta filo, przekładanego najczęściej serem, mięsem lub szpinakiem.

Burka znajdziesz w piekarniach i niewielkich lokalach. W Macedonii często podaje się go z jogurtem lub kwaśnym mlekiem. Jeśli nie jesz nabiału, sam wybór nadzienia ze szpinaku nie wystarczy — warto zapytać również o skład ciasta i tłuszcz użyty do pieczenia.

Tulumba – słodko, bardzo słodko

Tulumba — smażony deser nasączony syropem, podany na serwetce.

Tulumba przypomina kształtem małe churros, ale po usmażeniu trafia do bardzo słodkiego syropu. Jest miękka w środku, a z zewnątrz ma charakterystyczne żłobienia. To jeden z tych deserów, po których od razu chce się napić czegoś niesłodzonego.

Nie ukrywam, że dla mnie była to jedna z najsłodszych rzeczy, jakie jadłam podczas pobytu w Macedonii. Jeden lub dwa kawałki w zupełności wystarczyły. Do tego mocna kawa albo herbata i można wracać do zwiedzania — na dokładkę nie miałam już ochoty.

Baklawa – jeden kawałek w zupełności wystarczy

Kawałek baklawy z warstwami ciasta filo i orzechowym nadzieniem.

Baklawę znałam już z wcześniejszych podróży po Grecji i Cyprze, dlatego byłam ciekawa jej macedońskiej wersji. W zależności od cukierni różni się nadzieniem, ilością syropu i proporcjami składników. Wspólny mianownik pozostaje ten sam: cienkie warstwy ciasta, orzechy i dużo słodyczy.

Najczęściej spotyka się baklawę z orzechami włoskimi lub pistacjami, nasączoną syropem. Mnie zazwyczaj wystarczał jeden kawałek do kawy. Jeśli szukasz czegoś tylko lekko słodkiego, to raczej nie ten adres.

Ćevapi – małe kiełbaski prosto z grilla

ćevapi grillowane na ruszcie obok dużych garnków.

Ćevapi pojawiły się na stole podczas noworocznego spotkania ze znajomymi. Próbował ich mój ówczesny towarzysz podróży — ja, jako wegetarianka, zostałam przy bezmięsnej części stołu. To niewielkie wałeczki z mielonego mięsa, grillowane bez osłonki; skład mięsa zależy od lokalu. W macedońskim menu możesz spotkać także nazwę kebapi.

Podaje się je między innymi z pieczywem, cebulą i ajvarem. To jedno z dań, na które łatwo trafić w lokalach z grillem. Przy zamawianiu warto sprawdzić, czy cena w menu dotyczy sztuki, czy całej porcji.

Jeśli jesz mięso, ćevapi mogą być propozycją na konkretny obiad. Jeżeli nie — w dalszej części wpisu znajdziesz też warzywne dodatki, które pojawiały się przy tym samym stole.

Šarska pljeskavica – kotlet z serem w środku

Šarska pljeskavica z serem, podana z frytkami.

Šarska pljeskavica to kolejne danie, które podczas tamtego wyjazdu zamawiał mój ówczesny towarzysz podróży. Duży kotlet z mielonego mięsa ma ser w środku i z wyglądu przypomina burgera bez bułki. Ja jej nie próbowałam, ale na zdjęciu dobrze widać, że nie była to mała przekąska.

Rodzaj mięsa i dodatki zależą od restauracji. Na talerzu ze zdjęcia obok kotleta są frytki; często można zamówić też pieczywo i sałatkę. Ser jest ważną częścią tego dania, więc warto o nim pamiętać przy wyborze czegoś bez nabiału.

W menu spotyka się różne zapisy nazwy: šarska, sharska albo po prostu pljeskavica z serem. Dopytaj o skład i wielkość porcji zamiast zakładać, że w każdym lokalu będzie wyglądała identycznie.

Sałatka szopska – pomidory, ogórek i dużo białego sera

Sałatka szopska z pomidorami, ogórkiem, tartym białym serem i czarną oliwką.

Sałatkę szopską spotykałam w Macedonii bardzo często. To popularne na Bałkanach połączenie pomidorów, ogórków, cebuli, czasem papryki, z białym serem na wierzchu.

Ser, zwykle sirenje, jest wyraźnie słony i często starty na warzywa. Jeśli nie jesz nabiału, poproś o wersję bez niego już podczas zamawiania. Sama nazwa „sałatka” nie oznacza, że danie jest wegańskie.

Szopska pojawia się jako przystawka albo dodatek do głównego dania. Pasuje do stołu zastawionego grillowanym mięsem, ale można zamówić ją także osobno.

Čorba – coś pomiędzy zupą a gulaszem

Zupa na śniadanie? W Macedonii taka opcja pojawia się w menu. Čorba oznacza zupę, a nie jeden konkretny przepis — bywa mniej lub bardziej gęsta, zależnie od składników i lokalu. Nie każda musi przypominać gulasz.

W menu można znaleźć między innymi teleška čorba, czyli zupę cielęcą, ribna čorba — rybną, oraz škembe čorba, czyli flaki. Warto zapytać o skład i dodatki; mięsny bulion może pojawiać się także w zupie, w której nie widać kawałków mięsa.

Ja rano wolałam pieczywo i ajvar. Zupę zostawiłabym raczej na późniejszy posiłek, szczególnie podczas zimowego zwiedzania, kiedy po kilku godzinach chodzenia ma się ochotę na coś ciepłego.

Sałatka zimowa – warzywa zamknięte w słoiku

Zimowa sałatka z kapusty podana w szklanej misce.

Sałatka zimowa to kolejna pozycja, która przypomniała mi trochę nasze domowe kiszonki. Na pierwszy rzut oka wygląda jak coś pomiędzy kapustą kiszoną a sałatką warzywną, ale po spróbowaniu szybko okazuje się, że smak jest zupełnie inny.

To część tradycji robienia zapasów na zimę. W takich przetworach mogą znaleźć się kapusta, papryka, marchew czy kalafior. Sposób przygotowania zależy od przepisu — nie wszystkie warzywa w słoiku są kiszone, część jest marynowana w zalewie z octem.

Lubię ten kwaśny, warzywny dodatek do większego posiłku. Jeśli też zatrzymujesz się przy stoiskach z przetworami, zajrzyj do mojego wpisu o tym, co zjeść w Budapeszcie — opisuję tam również pikle z hali targowej, od ogórków po arbuza.

Ajvar – pasta z papryki, którą je się prawie do wszystkiego

Słoik ajvaru — pasty z pieczonej papryki.

Ajvar to pasta z pieczonej czerwonej papryki. Zależnie od przepisu może zawierać także bakłażana, olej i przyprawy; kupisz wersje łagodne i ostre. Nie ma jednej obowiązkowej receptury z czosnkiem czy octem. Dla mnie najprostszy sposób podania jest najlepszy: świeże pieczywo i ajvar. Warto sprawdzić skład słoika, jeśli zależy Ci na konkretnej wersji.

Rakija – kieliszek na początek i na koniec

Toast kieliszkami rakiji przy stole.
Dwie osoby wznoszą toast ceramicznymi filiżankami przy zastawionym stole.

Rakiję zapamiętałam ze spotkania przy wspólnym stole. To mocny alkohol powstający przez destylację owoców; w Macedonii popularne są wersje winogronowe. Podaje się ją między innymi jako aperitif, do przekąsek i sałatek. Dla mnie to przede wszystkim wspomnienie długiego siedzenia przy stole i rozmów, które nie kończyły się wraz z ostatnim talerzem.

Kuchnia macedońska – podsumowanie

Tu nie ma półśrodków: jedzenie jest konkretne i sycące, a desery absurdalnie słodkie. Rakija szczypie w gardle, a po porządnym obiedzie człowiek ma ochotę raczej usiąść niż biec do kolejnego zabytku. Głodna z Macedonii nie wyjechałam.

Jeśli oprócz jedzenia planujesz zwiedzanie, zajrzyj do mojego wpisu o tym, co zobaczyć w Skopje. Między Starym Bazarem, placem Macedonii i twierdzą Kale łatwo znaleźć czas na kawę, burka albo porządny obiad.

Olga

Olga – autorka bloga Follow Your Map. Pisze praktyczne przewodniki po miastach, intensywne plany zwiedzania i teksty o alternatywnych miejscach poza głównym szlakiem. Lubi dzielnice z charakterem, muzea, miejskie spacery i przestrzenie z historią w tle.

Wpisy powstają na bazie własnych podróży i doświadczeń. Znajdziesz tu konkretne trasy, miejsca i praktyczne informacje, które pomagają zaplanować krótki wyjazd i zobaczyć miasto w realnym tempie.

Rekomendowane artykuły

Follow Your Map
@follow_your_map

Nie wszystko trafia na bloga

Niektóre miejsca są za krótkie na poradnik, ale za dobre, żeby przepadły w galerii telefonu.

Zobacz @follow_your_map